Một điều tôi càng ngày càng thấy đúng:
Tiền càng ít, càng không nên có đồng nào “vô danh”.
Khi thu nhập còn chưa cao, chúng ta thường nghĩ vấn đề lớn nhất là mình chưa kiếm đủ. Điều đó tất nhiên có phần đúng. Nhưng có một chuyện khác dễ bị bỏ qua hơn: vì tiền chưa nhiều nên mỗi quyết định với tiền lại càng có trọng lượng.
Lương vừa về, vài khoản cố định được thanh toán. Sau đó là một bữa ăn ngon hơn thường ngày, một món đồ đang giảm giá, vài cuộc cà phê, một đơn hàng không thật sự cần nhưng “cũng chẳng bao nhiêu”. Không khoản nào đủ lớn để khiến mình thấy có lỗi.
Rồi cuối tháng, tiền gần như biến mất.
Điều đáng nói là rất nhiều đồng tiền không bị tiêu sai. Chúng chỉ được tiêu mà chưa từng được giao một việc quan trọng hơn để làm.
Nếu một triệu đồng nằm trong tài khoản với tên gọi đơn giản là “tiền còn lại”, nó có thể trở thành bất cứ thứ gì. Một bữa ăn, vài món đồ, vài lần tiện tay thanh toán.
Nhưng nếu một triệu ấy đã được gọi là “quỹ dự phòng”, “tiền học thêm”, hay “phần dành cho kế hoạch cuối năm”, việc lấy nó ra tiêu tự nhiên sẽ khó hơn một chút.
Tên gọi không làm tiền nhiều lên. Nhưng nó làm ưu tiên trở nên rõ hơn.
Đây cũng là lý do tôi thấy quản lý tiền không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bảng ngân sách quá phức tạp. Ngay ngày nhận thu nhập, chỉ cần thử chia tiền thành vài nhiệm vụ đủ rõ:
– phần để sống trong tháng;
– phần để xử lý những chuyện bất ngờ;
– phần dành cho một mục tiêu tương lai.
Phần còn lại mới là tiền mình có thể tiêu thoải mái hơn.
Cách làm này càng quan trọng khi thu nhập còn thấp, bởi lúc đó khoảng đệm rất mỏng. Một chiếc điện thoại hỏng, một lần khám bệnh, một tháng doanh thu giảm hay vài khoản trả góp chồng lên nhau đều có thể khiến kế hoạch tài chính bị đảo lộn.
Nhiều người đợi đến lúc kiếm nhiều hơn mới học quản lý tiền. Nhưng thu nhập tăng thường kéo theo một thứ khác cũng tăng rất nhanh: khả năng tiêu tiền.
Mười triệu có cách để hết của mười triệu. Năm mươi triệu cũng có cách để hết của năm mươi triệu.
Vì thế, trước một khoản chi, đôi khi câu hỏi hữu ích không phải là: “Mình có đủ tiền mua không?”
Mà là: “Nếu đồng tiền này đi vào đây, mình đang lấy nó ra khỏi việc gì?”
Câu hỏi ấy không bắt mình phải sống kham khổ. Nó chỉ nhắc rằng mỗi khoản chi đều có một lựa chọn khác đứng phía sau.
