Hãy thử hình dung một câu chuyện thế này:
Bạn và Bình là bạn thân nhiều năm, cùng góp v.ốn mở một cửa hàng. Mỗi người bỏ số t.iền bằng nhau nên thống nhất sở hữu 50/50.
Bạn nghỉ việc để trực tiếp vận hành. Từ tìm m.ặt bằng, t:uyển nhân viên đến xử lý kh.ách hàng, gần như việc gì bạn cũng có m.ặt.
Bình vẫn làm công việc cũ, ít xuất hiện ở cửa hàng hơn nhưng phụ trách t.iền bạc. Mỗi lần thiếu v.ốn nhập hàng hay trả m.ặt bằng, Bình đều xoay xở để công việc không bị đ.ứt quãng.
Suốt những tháng chưa có l.ãi, hai người rất đoàn kết. Bạn không đòi hỏi t.iền công, Bình cũng không thúc é:p chuyện thu hồi v.ốn. Cả hai đều nói:
“Cứ làm cho ổn đã, sau này có t.iền rồi tính.”
Đến khi cửa hàng bắt đ.ầu có l.ợi nhuận, câu “sau này tính” mới thực sự trở thành vấn đề.
Bạn đề nghị mình được nhận một khoản l.ương riêng vì đã làm toàn thời gian, sau đó l.ợi nhuận còn lại mới chia đôi.
Bình không đồng ý. Bình cho rằng hai người đã góp v.ốn bằng nhau, c.ổ phần bằng nhau thì l.ợi nhuận phải chia bằng nhau. Nếu bạn được nhận thêm l.ương, phần của Bình sẽ ít đi dù số t.iền chịu .rủi r.o ban đ.ầu không hề ít hơn.
Bạn thấy công sức của mình không được ghi nhận, Bình lại cảm thấy bạn đang muốn thay đổi thỏa thuận sau khi công việc bắt đ.ầu có t.iền.
Một người muốn giữ l.ợi nhuận để mở thêm cửa hàng. Người còn lại muốn chia t.iền sớm để thu hồi v.ốn. Những quyết định trước đây chỉ cần một cuộc điện thoại, giờ nói chuyện vài lần vẫn không thống nhất được.
Cứ thế công việc làm ăn đóng cửa, tình bạn cũng s.ứt m.ẻ nhường nào…
Từ câu chuyện này, có thể rút ra 3 bài học thực tế:
- Mọi đóng góp phát s:inh đều phải được gọi tên
Nếu bạn làm toàn thời gian thì cần xác định đó là công việc có l.ương hay phần góp công. Bình bỏ thêm t.iền thì phải nói rõ đó là khoản cho công ty v:ay hay phần v.ốn góp thêm. Không ghi nhận rõ, đến lúc chia t.iền, người góp công sẽ thấy mình làm không công, còn người góp thêm t.iền sẽ thấy mình chịu r.ủi r.o nhiều hơn. - Đừng đợi có t.iền mới bàn cách chia t.iền
Ngay từ đ.ầu phải thống nhất l.ợi nhuận được tính sau những khoản nào, bao nhiêu phần được giữ lại, khi nào được chia và v.ốn được thu hồi ra sao. Câu “có l.ãi rồi tính” nghe rất thoải mái khi chưa có gì để chia, nhưng thường trở thành nguồn cơn của tranh cãi khi t.iền thật sự xuất hiện. - Góp v.ốn 50/50 không có nghĩa mọi việc đều phải 50/50
Hai người cần phân định rõ ai được quyết định việc vận hành, ai kiểm soát tài chính, khoản chi nào cần cả hai đồng ý và khi bất đồng thì ai có tiếng nói cuối cùng. Nếu quyền hạn không rõ, mỗi quyết định đều có thể biến thành một cuộc tranh giành xem ai quan trọng hơn.
Hai người tử tế chưa chắc đã trở thành hai đối tác phù hợp. Tình bạn giúp họ tin nhau để bắt đ.ầu, nhưng chỉ một luật chơi rõ ràng mới giúp họ tiếp tục đồng hành và phát triển.
