Nếu trong cuộc sống có một người liên tục gặp xui xẻo, tốt nhất bạn nên chủ động giữ khoảng cách và rời xa họ. Còn nếu chính bạn đang rơi vào chuỗi ngày liên tiếp gặp xui xẻo, tốt nhất bạn nên dành ra một chút thời gian để nghiêm túc nhìn nhận lại mô thức tư duy và phương thức hành vi của chính mình.
Bài viết hôm nay sẽ được chia làm hai phần cốt lõi:
Nửa đầu: Bóc tách nguyên nhân sâu xa của vận xui.
Nửa sau: Thuật toán giúp bạn chủ động trở nên may mắn hơn.
Sau khi đọc hết bài viết này, tôi tin chắc chỉ số may mắn của bạn sẽ tăng lên thêm 15.3%. Con số này có chuẩn xác quá không? Đúng, chính xác là 15.3%! Nhưng trước khi đi vào chi tiết, tôi muốn đặt một câu hỏi: Bạn có tin trên đời có những giai đoạn con người ta xui xẻo đến mức “uống nước cũng dính răng” không? Chắc chắn là có.
Vậy làm sao bạn đánh giá được một người có đang may mắn hay không? Thực ra rất đơn giản: Hãy hỏi thẳng họ “Bạn có thấy mình là người may mắn không?”. Nếu người đó tự nhận bản thân cực kỳ may mắn, bạn vĩnh viễn không thể chứng minh điều ngược lại. Nói cách khác, Xui xẻo hay May mắn phần lớn không phải là sự thật khách quan, mà là một trải nghiệm mang tính chủ quan và duy tâm.
Chúng ta sẽ lấy đại tiền đề này để bắt đầu cuộc giải mã ngày hôm nay.
PHẦN 1: TAM ĐẠI MÃ ĐỘC TẠO NÊN CƠN SÓNG XUI XẺO TRIỀN MIÊN
Vận xui của một người thường được kích hoạt và nuôi dưỡng bởi 3 lỗ hổng tư duy: Đổ lỗi ngoại cảnh, Thiên kiến xác nhận và Định luật Murphy.
1. Đổ Lỗi Ngoại Cảnh (External Attribution) – Tấm Lá Chắn Của Kẻ Yếu
Giả sử một người đi phỏng vấn liên tiếp ở ba công ty khác nhau và đều nhận về kết quả bị từ chối. Người này có lý do để tin rằng mình là một kẻ xui xẻo không? Có. Nhưng dưới góc nhìn khách quan, họ có lý do để tin rằng bản thân họ đang thực sự có vấn đề về năng lực không? Cũng có.
Việc bạn định vị mình là kẻ “xui xẻo” hay “chưa đủ năng lực” hoàn toàn phụ thuộc vào cách bạn giải mã biến cố bị từ chối 3 lần đó:
Đổ lỗi nội tại (Internal Attribution – Tư duy cao thủ): Bạn nhìn nhận sòng phẳng: “Mình bị ba công ty khác nhau từ chối, điều này chứng minh mình đang thiếu một kỹ năng chuyên môn cốt lõi nào đó, hoặc phong thái phỏng vấn của mình chưa đủ tốt, năng lực diễn đạt chưa rõ ràng. Mình buộc phải nâng cấp bản thân”. Những người mang tư duy này vĩnh viễn không bao giờ nghĩ mình xui xẻo, vì họ bận tập trung tìm lỗi hệ thống để sửa đổi.
Hệ quả tích cực: Họ sẽ có hai lối đi. Một là biết mình không hợp ngành này và chủ động “buông xuôi” một cách thoải mái để chuyển hướng. Hai là họ dốc sức rèn luyện kỹ năng đến mức xuất sắc để lật ngược thế cờ ở lần sau.
Đổ lỗi ngoại cảnh (Tư duy nhược tiểu): Bạn hoàn toàn gạt bỏ mọi trách nhiệm của bản thân ra khỏi sự việc. Bạn tự tách mình ra và than thở: “Chỉ tại dạo này mình đen đủi quá, số mình nó thế, đến uống nước cũng dính răng”.
Những kẻ có vùng nhận thức thấp mặc định sẽ chọn cách đổ lỗi cho ngoại cảnh vì nó là một cái cớ hoàn hảo, dễ dàng nhất giúp họ trốn tránh việc phải nhìn thẳng vào sự yếu kém, bất tài của bản thân ở hiện tại.
Tương tự như việc khi đối mặt với bất kỳ sự khủng hoảng tâm lý nào, thay vì tư duy xem tư duy của mình lỗi ở đâu để sửa đổi cho khỏe mạnh, phản xạ đầu tiên của số đông là: “Do gia đình nguyên bản của tôi bất hạnh, do tuổi thơ tôi chịu nhiều tổn thương nên giờ tôi mới như thế này, tất cả là tại bố mẹ tôi”.
Con người luôn thích tìm kiếm cái cớ để bao biện cho sự hèn nhát của mình. Nhưng một khi bạn dùng ngoại cảnh hay gia đình để che đậy cho sự lệch lạc của bản thân, biên giới nhận thức của bạn sẽ bị thu hẹp lại, bạn vĩnh viễn không thể giải quyết được bài toán thực tế.
2. Thiên Kiến Xác Nhận (Confirmation Bias) – Vòng Lặp Vô Thức Của Định Kiến
Khi đã gán cho mình cái nhãn “dạo này tôi đen lắm” từ 3 lần phỏng vấn thất bại, một chuỗi hiệu ứng tâm lý nguy hiểm sẽ được kích hoạt. Ngay ngày hôm sau, nếu bạn lỡ xảy ra một trận cãi vã với người yêu, phản xạ đầu tiên của bạn không phải là bóc tách xem nguyên nhân tranh chấp do ai, mà bạn sẽ lập tức than vãn: “Đấy thấy chưa, sự nghiệp đã xui xẻo, đến tình cảm cũng lận đận. Đúng là cái vận hạn, chắc dạo này mình bị sao quả tạ chiếu rồi”.
Con người có xu hướng chỉ lựa chọn tin tưởng và thu nạp những dữ liệu trùng khớp với những gì họ ĐÃ TIN từ trước. Trước khi bộ não tiến hành tư duy, nó vốn dĩ đã tự chọn sẵn cho mình một đáp án cố định.
Mẹo bẻ khóa tâm lý “Tung đồng xu”: Nhiều người xung quanh chúng ta mắc chứng hoang mang, bế tắc khi đứng trước các sự lựa chọn. Vậy: “Hãy tung một đồng xu lên đi”.
“Tung đồng xu mà giải quyết được sao?”. “Đồng xu không cho bạn đáp án, nhưng ngay tại khoảnh khắc đồng xu được tung lên không trung, nội tâm bạn đã tự khắc biết rõ mình đang khao khát nó rơi vào mặt nào rồi. Bạn sẽ cảm thấy sợ hãi nếu nó rơi vào mặt ngược lại”. Đáp án đã có sẵn trong tiềm thức của bạn.
Một khi bạn đã tự cài đặt cho mình một bộ định kiến rằng “Tôi là một kẻ xui xẻo”, bạn sẽ tự động tắt đi nhãn quan khách quan của mình. Mọi sự việc diễn ra xung quanh, bạn đều cố tình bới móc chi tiết để chứng minh cho định kiến “mình xui xẻo” là đúng, tự giam mình vào một chiếc lồng luẩn quẩn.
3. Định Luật Murphy (Murphy’s Law) – Sức Nặng Của Sự Căng Thẳng
Dưới góc nhìn tâm lý học, Định luật Murphy được phát biểu một cách trần trụi: “Nếu một việc có xác suất dẫn đến kết quả tồi tệ lớn hơn 0, việc đó chắc chắn sẽ xảy ra”.
Nghe có vẻ phi khoa học, nhưng cơ chế vận hành tâm lý lại chính xác như vậy. Khi một người tự định vị mình xui xẻo, họ sẽ luôn sống trong trạng thái căng thẳng, hoang mang và thiếu đi sự thư thái. Bạn càng sợ hãi một điều gì đó, điều đó lại càng có xu hướng xảy ra.
[Sơ đồ vòng lặp hố đen của vận xui]
Đổ lỗi ngoại cảnh -> Vẽ ra định kiến xui xẻo -> Thiên kiến xác nhận -> Cơ thể căng cứng, lo âu -> Hành vi mất kiểm soát -> Kích hoạt Định luật Murphy -> Biến cố xui xẻo thực tế
Khi cơ thể bạn căng cứng vì lo sợ, bạn không thể phát huy được 100% năng lực thực chiến vốn có, hành vi của bạn sẽ dễ phạm sai lầm, làm hỏng việc, và biến cố tồi tệ tự khắc sẽ xảy ra. Vòng lặp này vận hành mạnh mẽ như một hố đen vũ trụ, hút chặt bạn vào vũng lầy xui xẻo, khiến bạn trở nên nhạy cảm một cách cực đoan: Suốt ngày đi coi bói toán, xem cung hoàng đạo, check tinh bàn, tra lịch vạn niên… Bạn tự dâng quyền làm chủ cuộc đời mình cho các yếu tố ngoại cảnh định đoạt.
PHẦN 2: THUẬT TOÁN KÍCH HOẠT DÒNG CHẢY MAY MẮN
Để bẻ gãy hố đen vận xui và trở nên may mắn, phương pháp thực ra vô cùng đơn giản. Trước hết, hãy cùng nhìn vào Thí nghiệm Vận may kinh điển của nhà tâm lý học Richard Wiseman:
Ông tuyển mộ hơn 400 tình nguyện viên, gồm hai nhóm: Nhóm tự nhận mình luôn may mắn và Nhóm tự nhận mình luôn xui xẻo. Ông phát cho mỗi người một tờ báo giống hệt nhau và yêu cầu họ đếm xem có tổng cộng bao nhiêu bức ảnh trong tờ báo đó.
Điều thú vị là, ngay tại trang giữa của tờ báo, ông đã cố tình in một dòng chữ có kích thước khổng lồ chiếm nửa trang giấy: “Đừng đếm nữa. Hãy báo với nhân viên nghiên cứu rằng bạn đã thấy dòng chữ này, bạn sẽ lập tức nhận được phần thưởng 250 bảng Anh”.
Kết quả ghi nhận một sự khác biệt chấn động:
Hầu hết những người tự nhận mình xui xẻo hoàn toàn không nhìn thấy dòng chữ đó, hoặc thấy nhưng gạt đi không tin. Họ cắm cúi, căng thẳng đếm từng bức ảnh một cách máy móc.
Hầu hết những người tự nhận mình may mắn lập tức nhìn thấy dòng chữ khổng lồ đó và bước ra nhận thưởng.
Bản chất của thuật toán may mắn: Bạn càng lạc quan, tầm nhìn của bạn càng rộng mở, bạn càng dễ dàng nhìn thấy các cơ hội ẩn giấu xung quanh và biến nó thành sự may mắn thực tế. Bạn càng bi quan, vùng nhận thức càng hạn hẹp, cơ thể bạn càng căng cứng để phòng thủ, bạn sẽ tự đóng sầm mọi cánh cửa cơ hội và thu hút vận xui về phía mình.
May mắn là một trải nghiệm hoàn toàn mang tính duy tâm. Không một ai có thể chứng ngụy được mức độ hạnh phúc và may mắn trong tâm thức của bạn.
Cho dù ngày hôm nay bạn lỡ bước chân ra đường và bị ngã gãy chân, nếu có người hỏi “Bạn thấy mình xui xẻo không?”, một cao thủ nhận thức sẽ thản nhiên trả lời: “Tôi không hề xui xẻo, tôi thấy mình cực kỳ may mắn. Bạn không nhìn thấy vụ tai nạn bên cạnh có người phải cắt bỏ cả đôi chân sao? Việc tôi chỉ bị gãy xương nhẹ chính là điềm phúc lớn trong họa, tôi đích thực là một đứa con của thần may mắn!”.
Khi bạn sở hữu một trường năng lượng, một khí chất tự tin và lạc quan đến mức cực đoan như vậy, thần thái của bạn sẽ vô cùng thư thái. Chữ “Thiên kiến xác nhận” lúc này sẽ quay ngược lại phục vụ cho sự may mắn của bạn: Vì bạn đinh ninh mình là người may mắn, bộ não bạn sẽ liên tục kích hoạt bộ lọc để tìm kiếm, thu nạp mọi điểm sáng, mọi niềm vui nhỏ nhặt nhất trong ngày để chứng minh cho niềm tin đó. Bạn sẽ chính thức kích hoạt vòng lặp tích cực: Tự tin -> Thư thái -> Nhìn thấy cơ hội -> May mắm thực tế.
TỔNG KẾT
Vận mệnh nằm ở lăng kính bạn chọn để nhìn thế giới. Đừng tự giam mình trong chiếc lồng của một kẻ đổ lỗi khách quan. Hãy đĩnh đạc bước đi với niềm tin sắt đá rằng: Bạn chính là nhân vật được vũ trụ ưu ái nhất trên bàn cờ này.
Còn con số 15.3% may mắn ở đầu bài viết tôi nói từ đâu ra ư?
Tôi lừa bạn đấy! :))
Thực ra khi bạn thay đổi hoàn toàn tư duy ngay giây phút này, chỉ số may mắn tăng tiến có thể lên tới 25.6% hoặc lật ngược toàn bộ thế cờ cuộc đời cơ! chúc bạn luôn ung dung, tự tại và chúc các bạn một đời may mắn!