Nhiều người muốn làm lãnh đạo, nhưng không muốn chịu trách nhiệm. Vì vậy nên… điều họ thực sự muốn không phải là lãnh đạo, mà là vị thế của lãnh đạo.
Lãnh đạo thường được nhìn thấy qua quyền ra quyết định, tiếng nói có trọng lượng, sự công nhận và ảnh hưởng. Nhưng đi kèm là “gói” trách nhiệm nặng nề hơn. Trách nhiệm ở đây không chỉ là “chịu lỗi khi có sai s:ót”, mà là gánh vác hệ quả của mọi quyết định, kể cả những quyết định đúng nhưng dẫn đến kết quả không như mong muốn.
Khi hai khái niệm “quyền lực” và “trách nhiệm” bị tách rời trong nhận thức, người ta dễ theo đuổi chức danh mà né tránh nghĩa vụ đi kèm.
- Muốn làm lãnh đạo mà không muốn chịu trách nhiệm là một mâu thuẫn nội tại
Lãnh đạo không phải là người luôn đúng, mà là người đứng m:ũi chịu sào khi mọi thứ không đi đúng hướng. Trong thực tế, nhiều người muốn có quyền quyết định, nhưng khi kết quả x:ấu xảy ra, họ tìm cách phân tán trách nhiệm: đổ cho hoàn cảnh, cho đội nhóm, cho thông tin không đầy đủ.
Điều này tạo ra một nghịch lý: quyết định được c:á nhân hóa, nhưng hậu quả lại bị tập thể hóa. Khi đó, v:ai trò lãnh đạo trở nên hình thức, còn niềm tin trong tổ chức bị x:ói m:òn. Một tổ chức có thể chịu đựng sai lầm, nhưng rất khó chịu đựng việc thiếu người chịu trách nhiệm rõ ràng.
Lãnh đạo, về bản chất, là sự sẵn sàng nói: “Quyết định này là của tôi và tôi chịu trách nhiệm về nó.” - Trách nhiệm là “gi:á phải tr:ả” để có quyền ảnh hưởng
Quyền lực không đến từ chức danh, mà đến từ việc bạn sẵn sàng gánh r:ủi r:o đến mức nào. Người sẵn sàng chịu trách nhiệm thường có xu hướng suy nghĩ kỹ hơn, cân nhắc dài hạn hơn và không dễ đưa ra quyết định vì cảm xúc hay l:ợi ích ngắn hạn.
Ngược lại, khi một người né tránh trách nhiệm, họ thường tìm cách giữ an toàn c:á nhân, dẫn đến các quyết định mờ nhạt, thỏa hiệp hoặc đẩy r:ủi r:o cho người khác. Điều này khiến họ m:ất dần ảnh hưởng, dù vẫn giữ vị trí trên sơ đồ tổ chức.
Trong thực tế, người có trách nhiệm thường được lắng nghe, ngay cả khi họ không có quyền lực chính thức. - Không ai được trao trách nhiệm lớn trước khi chứng minh khả năng gánh vác
Một hiểu lầm phổ biến là: “Có vị trí rồi sẽ học cách chịu trách nhiệm.” Thực tế thường ngược lại. Người được giao v:ai trò lãnh đạo là người đã nhiều lần chứng minh rằng họ có thể gánh trách nhiệm ở cấp độ nhỏ hơn.
Từ việc chịu trách nhiệm cho một đ:ầu việc, một nhóm nhỏ, một dự án khó, tất cả đều là những “bài kiểm tra” âm thầm. Khi một người liên tục né tránh, đùn đẩy hoặc chỉ nhận công mà không nhận lỗi, họ tự đóng lại cánh cửa đi lên, dù không ai nói ra điều đó.
Lãnh đạo không phải là điểm khởi đ:ầu, mà là kết quả của một quá trình tích lũy trách nhiệm. Lãnh đạo không phải chỉ đứng phía trước khi mọi thứ thuận l:ợi, mà còn đứng lại sau cùng khi mọi thứ trở nên khó khăn.
